Hart voor de zaak - Normatieve professionalisering

Het exliciet bespreken van normen, die iedereen heeft, kan een hele functionele leerervaring zijn. Normatieve professionalisering kan omschreven worden als ‘de bewustwording van het krachtenveld van verschillende normen (maatschappelijke, organisatorische, professionele en persoonlijke) waarin de professional zich bevindt en het zoeken naar de juiste rechtvaardigingsgrond voor het professionele handelen, die per situatie kan verschillen en om een afweging (vooraf, tijdens en achteraf) vraagt. Probeer sturingsprincipes, beroepsstandaarden en persoonlijke en collectieve normen en waarden met elkaar in verband te brengen. Dat is een basis voor goed werk en goed werk is spannend. Samen met Leo van den Brom maak ik voor het HRD blad Opleiding & Ontwikkeling een themareeks over normatieve professionalisering.

De volgende zeventien artikelen werden eerder gepubliceerd in het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (O&O)
1. Hart voor de zaak. Inleidend artikel. Leo van den Brom en Ton Bruining (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 3.
2. Goed in gesprek. Interview met Harry Kunneman en Edgar Karssing. Leo van den Brom en Ton Bruining (2011). Opleiding & Ontwikkeling,
jrg.24, nr. 4.
3. Vakmanschap als beweging. Casus vanuit de politie, Cees Sprenger (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 4.
4. Wie ben ik om iets te vinden van mijn collega's. Casus vanuit het onderwijs. Hartger Wassink (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 5.
5. De morele dimensie. Jos Delnoij en Jan Laurier (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 1.
6. Ontwikkeling door onderzoeksintervisie. René Brohm (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 1.
7. Goed werk door provocatieve professionals. Interview met Hugo Letiche en Rene ten Bos. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 2.
8. Met professionals in gesprek. Drie ontmoetingen. Interview met drie professionals. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 3.
9. Goed werk is werken en leren op de grens. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 3.
10. Kritiek als omslagpunt. Suzan Langenberg (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 4.
11. Op glad ijs. Casus vanuit de HRD-praktijk. Marion Hoeffgen (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 5.
12. Mores leren in het HRD vak. Ton Bruining (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 1.
13. Een vakkundige twijfelaar. Jos Mevis (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 1.
14. Normatieve professionalisering, een remedie voor morele zwijgzaamheid van managers. André Wierdsma (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 2.
15. Professionele ethiek. Rob van Es (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3.
16. Normatieve professionalisering, een zoektocht naar plezier. Merel Luichies (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3.
17. Het eindpunt bereikt. Epiloog. Frits Schipper (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3.


Hart voor de zaak is het inleidende artikel voor een reeks in het HRD blad Opleiding en Ontwikkeling waarin uiteindelijk 17 artikelen zijn verschenen. Op zoek op zoek naar verdieping, visies en praktijkvoorbeelden spreken we in Goed in gesprek met Harry Kunneman, hoogleraar aan de Universiteit voor Humanistiek en Edgar Karssing, universiteir docent aan Nyenrode University. Bureaucratie en technologie perken het werk van professionals in. Om goed werk te kunnen blijven verrichten zijn provocatieve professionals nodig die kritische vragen stellen, dat stellen Hugo Letiche en René ten Bos. Letiche is emiritus hoogleraar practice van de Universiteit voor Humanistiek en Ten Bos is hoogleraar organisatiefilosofie aan de Radboud universiteit. Goed werk door provocatieve professionals is een artikel op basis van gesprekken met beide hoogleraren. ‘Goed werk’ wordt niet alleen bepaald door de inhoud, het gaat net zo goed om de context. Maar hoe staat het daarmee in de dagelijkse praktijk? In Met professionals in gesprek een verkenning met drie professionals: een medisch specialist, een publieke dienstverlener en een tv-maker. Aansluitend blikken we terug op onze ontmoetingen met professionals. In Goed werk is werken en leren op de grens, onderzoeken we wat de consequenties van normatieve ontwikkeling van professionals zijn en welke HRDopgave daaruit voortvloeit. Goed werk omvat méér dan alleen de inzet van deskundigheid. De hedendaagse professional wordt uitgedaagd om nieuwe vragen te beantwoorden en over zijn grenzen heen te kijken. In Mores leren in het HRD vak verkennen we het gebruik van beroeps- en gedragscodes die verschillende beroepsverenigingen In het HRD veld gebruiken. Worden er mores mee geleerd? Dat is de grote vraag. De managementpraktijk is, net als het werk van klassieke professionals, per definitie normatief. Managers zouden elkaar, als vakgenoten, moeten bevragen over de beslissingen die ze nemen in hun praktijken. Dat gebeurt nog veel te weinig. Er is eerder sprake van morele armoede en morele eenzaamheid. Remedie voor morele managers is een stuk van Nyenrode hoogleraar André Wierdsma, waaraan ik een bijdrage leverde. In de epiloog, Het eindpunt bereikt? besspreekt filosoof Frits Schipper de 16 artikelen die eerder verschenen in de reeks. De verkenningen die Leo van den Brom en ik deden zijn ook nog eens samengepakt in een hoofdstuk dat ik maakte voor het boek van Harry Kunneman en Hans van Ewijk, Praktijken van normatieve professionalisering. In het hoofdstuk Normatieve professionalisering als kernopgave voor het Human Resource Development-vak beschrijf ik wat normatieve professionalisering voor mij zelf betekent.

Vakmanschap - links

Op deze pagina heb ik links bij elkaar gebracht naar organisaties die zich inzetten voor vakmanschap, naar interessante publicaties, naar onderzoeksprogramma's, naar onderwijs, naar evenementen, naar instrumenten, naar websites en naar nieuwsberichten.

Vakmanschap > Organisaties
Werk en vakmanschap zet zich in voor ......
Divosa ......
SOS vakmanschap ......

Onderzoek
Politie
Slim vakmanschap

Vakmanschap > publicaties
Boeken
Vertrouwen, verbinden & vakmanschap in het onderwijs

Lezingen
Merel van Vroonhoven over Nieuw vakmanschap

Artikelen
Vakmanschap is onderbelicht. Artikel in Management Team, mei 2014. Vertegenwoordigers van vijftien bedrijven uit de top-100 bedrijven van de Nederlandse maakindustrie spreken zich uit over het vestigingsklimaat. Enerzijds wordt het kennisniveau gewaardeerd. Anderzijds zijn er zorgen over het vakmanschap van de Nederlandse werknemers.
Vakmanschap is meesterschap. De professionals als middelpunt van management en onderzoek Inspirerend artikel van Henk Smeijsters. Gepubliceerd in het Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 2006, 61(11), 930-941. Henk Smeijsters is lector van KenVaK, een gezamenlijke kenniskring van Hogeschool Zuyd, Hogeschool Utrecht, ArtEZ en Stenden Hogeschool.

De volgende tien artikelen werden eerder gepubliceerd in het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (O&O)
1. Vakmanschap, verlies en perspectief, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 1, 2013
2. De spelende vakman, Ton Bruining, Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 3, 2013
3. Leren van het beroepsonderwijs, Erica Aalsma, Aimée Hoeve & Ilya ZitterOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 4, 2013
4. Hoe komt vakmanschap tot klinken, Imelda Schouten , Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 6, 2013
5. Creatief vakmanschap, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
6. De toekomst van vakmanschap, Ger DriesenOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
7. Leerrijke netwerken in de technologie,Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 3, 2014
8. Vakmanschap in de frontlinie van de publieke dienstverlening, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 5, 2014
9. Opleiden tot vakmanschap, Ton Bruining en José van den BergOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 6, 2014
10. Vakmanschap vraagt om hands-on HRD, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 28, nummer 1, 2015

Vakmanschap, verlies en perspectief . Essay van mezelf als themaredacteur. Met dit essay leid ik een artikelenreeks over vakmanschap in het HRD-vakblad Opleiding en Ontwikkeling in. Aandacht voor wat je onder vakmanschap kunt verstaan, het ervaren verlies aan vakmanschap en de pijn waarmee dat verlies gepaard gaat, enkele perspectieven op de ontwikkeling van vakmanschap, opvattingen van HRD’ers over de ontwikkeling van vakmanschap en de betekenis van de HRD’ers voor de ontwikkeling van vakmanschap in de toekomst.
De spelende vakman  Een portret van de timmerman, ontwerper en ondernemer Piet Hein Eek, een eigentijdse vakman.
Leren van het beroepsonderwijs  , door Erica Aalsma, Aimée Hoeve en Ilya Zitter. Een artikel over het verweven van formele en informele vormen van leren in zogenaamde ‘hybride leeromgevingen’ in het beroepsonderwijs, dat laat zien hoe de vakmensen van morgen kunnen worden opgeleid.
Hoe komt vakmanschap tot klinken, door Imelda Schouten. Een essay waarin wordt betoogd dat vakmensen worden gemarginaliseerd in organisaties en waarin de vraag wordt gesteld hoe het anders kan en wat dat betekent voor organisaties, managers en opleiders.
Creatief vakmanschap . Een reportage met verhalen van vijf creatieve vaklieden. Twee edelsmeden, een leerbewerker, een beeldhouwer en een drukker vertellen over hoe ze hun ambacht hebben geleerd hoe zij daar iedere dag weer verder aan werken.
De toekomst van vakmanschap , door Ger Driessen. Een essay over de invloed van industrialisatie en digitalisering op vakmanschap in Nederland, over het verdwijnen van vakmanschap daardoor en over het ontstaan van nieuwe vormen;
Leerrijke netwerken in de technologie . In onze moderne technologische samenleving staan vakmensen aan de bron van innovatie. In een reportage komen een ondernemer uit de Maritieme sector, vaklieden uit de offshore en de procesindustrie en een opleider uit het beroepsonderwijs aan het woord.
Vakmanschap in frontlinie van de publieke dienstverlening. Een reportage waarin een verpleegkundige, een politieman en een leraar het hebben over hun vakmanschap in publieke dienstverlening.
Opleiden tot vakmanschap Een co-productie van Ton Bruining met José van den Berg. Het stuk gaat over het opleiden van vaklieden en het professionaliseren van de opleiders.
Vakmanschap vraagt om hands-on HRD Epiloog van de O&O-reeks over vakmanschap. HRD-experts Cees Sprenger en Rolf Knijff komen aan het woord. Het gaat om de vraag hoe de professionalisering van organisaties, vakmensen en leerpraktijken vorm moet krijgen en wat HRD-professionals daarin kunnen betekenen. Hands-on ondersteuning op de werkplek is het devies van Sprenger en van Knijff. Meer informatie: KPC Groep of t.bruining@kpcgroep.nl

Grift, W. van de, Helms-Lorenz, M,. Maandag, D. & Vries, S. deVakkundig meesterschap, meesterlijk vakmanschap

Vakmanschap is meesterschap, Column website KNMG

Rapporten
In opdracht van het Sociaal Cultureel Planbureau ....
Kansen voor vakmanschap in het MBO
De SER.......
Handmade in Holland

Professor Arjo Klamer van de Erasmus Universiteit....
Creatief vakmanschap

Overig
Kennisbundel intercultureel vakmanschap

Vakmanschap > onderzoeksprogramma's
NWO onderzoek vakmanschap

Vakmanschap > onderwijs
MBO2015 - Focus op vakmanschap
MBO-tour: Ruim baan voor vakmanschap

Scalda HPBO project Vakmanschap is meesterschap

Vakmanschap > evenementen
Vakwerk was de titel van de CVI conferentie 2015. KPC Groep besprak het prototype van de 'Routekaart naar vakmanschap' Meer informatie: t.bruining@kpcgroep.nl. Lees ook het blog van Edith Vissers KPC Groep op CVI Vakwerk

Vakmanschap > thema's
Intercultureel vakmanschap
Intercultureel vakmanschap
Kennisbundel intercultureel vakmanschap

Ambtenaren
Ambtelijk vakmanschap
24 uur ambtelijk vakmanschap

Instrumenten
Vakmanschap in stappen
Vakmanschap checklist
Aan de slag met vakmanschap
Test

Websites
Centers of expertise & Centra voor innovatief vakmanschap
vakmanschap aan zet
Vakmanschap in de Jordaan

Vakmanschap in het nieuws
Een cao voor eeuwenoud vakmanschap
Vakmanschap is meesterschap - RTL

Commercials
Auping
Nederlandse merken
Grolsch 1

Toerisme
Vakmanschap Meesterschap route, Fietstocht langs oude en nieuwe ambachten. VVV

Over Vakmanschap, Vakmensen en hun handen

Hands on is een prachtig bundel met portretten van vijftien vakmensen die hun handen uit de mouwen steken. In de bundel worden vijftien uiteenlopende beroepsbeoefenaren die met hun handen werken geportretteerd. Fotograaf Marco Mertens brengt vakmensen in beeld voor wie handen een cruciale rol spelen in hun leven. Omdat ze die nodig hebben voor hun ambacht, hun passie, hun kunst, hun sport. Hun handen dragen er de sporen van. Koen Lauwereyns schreef aansluitend de tekst en interviews met een boekbinder, beeldhouwer, slager, bokser, tatoeëerder, glasjuwelier, pianist, graffitiekunstenaar, meubelmaker, dierenarts, sportfysiotherapeut, gebarentolk, dassenmaakster, vroedvrouw en een fietsenmaker. Vijftien even opmerkelijke, ondernemende, innovatieve 'hands on' vaklieden met een ‘handmade’ beroep. Marco Mertens won in 2006 de prestigieuze Nikon Press Photo Award en is sinds 2010 Stadsfotograaf van Leuven. Koen Lauwereyns is journalist en auteur. Ik bestelde het boek in een impuls in België bij het Davidsfonds dat het boek mogelijk maakte. Het Davidsfonds is een omvangrijk cultuurnetwerk dat focust op taal, geschiedenis en kunst. Het fonds geeft boeken uit, organiseert evenementen, biedt cursussen aan en organiseert reizen organiseert. Bespaar je zelf 10 euro verzendkosten en bestel de bundel bij bol.com

Werken aan vakmanschap

Aandacht voor vakmanschap gaat enerzijds gepaard met een aanhoudende kritiek op de miskenning ervan. Anderzijds lijkt het erop dat ondernemers, overheden en opleiders het vakmanschap weer op waarde weten te schatten. De ambachtelijke zzp’er wordt als een belangrijke economische kracht gezien. Nieuwe generaties en nieuwe werkers ontwikkelen ook nieuwe vormen van vakmanschap. Voor het vakblad Opleiding en Ontwikkeling maakte ik een reeks artikelen over vakmanschap.

De volgende tien artikelen werden eerder gepubliceerd in het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (O&O)
1. Vakmanschap, verlies en perspectief, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 1, 2013
2. De spelende vakman, Ton Bruining, Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 3, 2013
3. Leren van het beroepsonderwijs, Erica Aalsma, Aimée Hoeve & Ilya ZitterOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 4, 2013
4. Hoe komt vakmanschap tot klinken, Imelda Schouten , Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 6, 2013
5. Creatief vakmanschap, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
6. De toekomst van vakmanschap, Ger DriesenOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
7. Leerrijke netwerken in de technologie,Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 3, 2014
8. Vakmanschap in de frontlinie van de publieke dienstverlening, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 5, 2014
9. Opleiden tot vakmanschap, Ton Bruining en José van den BergOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 6, 2014
10. Vakmanschap vraagt om hands-on HRD, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 28, nummer 1, 2015

In het inleidend artikel Vakmanschap, verlies en perspectief  (1) ga ik in op wat je onder vakmanschap kunt verstaan. Ik bespreek het verlies aan vakmanschap en de pijn waarmee dat verlies gepaard gaat; ik presenteer enkele perspectieven op de ontwikkeling van vakmanschap; ik ga in op opvattingen van HRD’ers over de ontwikkeling van vakmanschap en ik vraag me af wat de rol van de HRD’er in de toekomst zou moeten zijn.
De spelende vakman  Een portret van de timmerman, ontwerper en ondernemer Piet Hein Eek, een eigentijdse vakman.

Leren van het beroepsonderwijs   Een artikel over het verweven van formele en informele vormen van leren in zogenaamde ‘hybride leeromgevingen’ in het beroepsonderwijs, dat laat zien hoe de vakmensen van morgen kunnen worden opgeleid.
Hoe komt vakmanschap tot klinken . Een essay waarin wordt betoogd dat vakmensen worden gemarginaliseerd in organisaties en waarin de vraag wordt gesteld hoe het anders kan en wat dat betekent voor organisaties, managers en opleiders.
Creatief vakmanschap . Een reportage met verhalen van vijf creatieve vaklieden. Twee edelsmeden, een leerbewerker, een beeldhouwer en een drukker vertellen over hoe ze hun ambacht hebben geleerd hoe zij daar iedere dag weer verder aan werken.
De toekomst van vakmanschap . Een essay over de invloed van industrialisatie en digitalisering op vakmanschap in Nederland, over het verdwijnen van vakmanschap daardoor en over het ontstaan van nieuwe vormen.
Leerrijke netwerken in de technologie , . In onze moderne technologische samenleving staan vakmensen aan de bron van innovatie. In een reportage komen een ondernemer uit de Maritieme sector, vaklieden uit de offshore en de procesindustrie en een opleider uit het beroepsonderwijs aan het woord.
Vakmanschap in frontlinie van de publieke dienstverlening . Een reportage waarin een verpleegkundige, een politieman en een leraar het hebben over hun vakmanschap in publieke dienstverlening.
Opleiden tot vakmanschapEen artikel over het opleiden van vaklieden en het professionaliseren van de opleiders.
Vakmanschap vraagt om hands-on HRD. Met de de HRD-experts Cees Sprenger en Rolf Knijff wordt teruggekeken op de reeks over vakmanschap. Het gaat het om de vraag hoe de professionalisering van organisaties, vakmensen en leerpraktijken vorm moet krijgen en wat HRD-professionals daarin kunnen betekenen. Hands-on ondersteuning op de werkplek is het devies van Sprenger en van Knijff.
Meer informatie: KPC Groep of t.bruining@kpcgroep.nl

Raak in het innovatiehuis

Raak, heet de bijeenkomst die ik vandaag modereer in het Innovatiehuis. Er komen een aantal bestuurders, directeuren, stafmedewerkers en adviseurs uit het beroepsonderwijs, die het hopelijk aandurven om geraakt te worden. Als adviseur van KPC Groep wil ik de deelnemers een ervaring bezorgen, nodig ik hen uit om samen te leren. Als metgezel heb ik Klaas Burger uitgenodigd. Hij is een van de initiatiefnemers van de academie voor beeldvorming, die voortkomt uit het makershuis. Ik zeg metgezel omdat Klaas Burger in zijn werk zich van de schaamlap 'kunstenaar' heeft ontdaan. De academie voor beeldvorming vertrekt vanuit de opvatting dat beelden aanleiding zijn voor misverstanden, spanningen en conflicten, maar ook bron van plezier, vernieuwing en hoop. De Academie voor Beeldvorming wil de tactieken, belangen en blinde vlekken achter beelden zichtbaar maken. Dit wordt gedaan door de productie van nieuw beeld in leertrajecten op locatie, vanuit een bepaald vraagstuk of rondom een groep of individu. Deelnemers participeren, onder regie van een beeldend kunstenaar, ieder vanuit hun eigen expertise: journalisten, wetenschappers, financiers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen.

Grensgesprek voeren

Ik ben benieuwd naar het boek van Kees Schilder en Joop Boukes Zelfsturing of samensturing in dialoog. Hopelijk kunnen Leo van den Brom, Marion Hoeffgen en ik met ik met hen in gesprek gaan. Ben benieuwd of we meer zielen met een gedachte zijn, of dat dit een grensgesprek gaat worden.

De stille krachten van de verzorgingsstaat > Studie van Marcel Spierts

Op aanraden van een studiegenoot begonnen aan de publieksversie van Marcel Spiertz' dissertatie, 'De stille krachten van de verzorgingsstaat', Het boek trekt om twee redenen mijn aandacht. Op de eerste plaats vanwege Wierts' studie naar de geschiedenis van het vakmanschap in de sociaal culturele sector. Op de tweede plaats vanwege de specifieke aandacht voor de professionalisering van de werkers en het succes dat ze volgens Wierts daarbij boeken. Vakmanschap en normatieve professionalisering zijn twee thema's waar ik me ook in verdiep. Ik ben benieuwd wat Wierts'studie me gaat bieden.