Normatieve professionalisering - Het laatste woord is niet gezegd

Normatieve professionalisering gaat over de invloed die de persoonlijke kenmerken, achtergronden en hulpbronnen van professionals hebben op het werk dat zij doen. Het exliciet bespreken van normen, die iedereen heeft, kan een hele functionele leerervaring zijn. Normatieve professionalisering kan omschreven worden als de individuele en collectieve ontwikkeling van de kwaliteit van het professioneel handelen verbonden met goed werk doen in de ethische, esthetische en instrumentele zin. Samen met wiskundeleraar en bedrijfsfilosoof Leo van den Brom maakte ik voor het HRD-blad Opleiding & Ontwikkeling een themareeks over normatieve professionalisering. De epiloog waarmee we de reeks hebben afgesloten werd geschreven door Frits Schipper. Voor zijn pensionering coördinator van de masteropleiding Filosofie in bedrijf aan de VU. Op 17 april 2015 onderzoeken Leo, Frits en ik met enkele (oud)lectoren uit verschillende professionele domeinen en Prof. Harry Kunneman van de Universiteit voor Humanistiek onze eigen normatieve professionalisering. Belangstellen kunnen uit de tekst hierna de artikelen uit de O&O-reeks Normatieve professionalisering downloaden. 1. 'Hart voor de zaak' is het inleidende artikel van de reeks waarin uiteindelijk zeventien artikelen zijn verschenen. 2. 'Goed in gesprek' is het resultaat van twee interviews, respectievelijk met Harry Kunneman, hoogleraar aan de Universiteit voor Humanistiek en Edgar Karssing, universitair docent aan Nyenrode University. Met hen gingen we op zoek naar verdieping aan de hand van voorbeelden uit de eigen ervaring. 3. 'Vakmanschap als beweging'. Cees Sprenger is HRD-expert en lector leren in de politieorganisatie. Sprenger is eropuit om ervoor te zorgen dat werksituaties leersituaties blijven opdat de werkomgeving geschikt blijft voor een even zinvolle als efficiënte afhandeling van het werk in de ogen van vakmensen. 4. 'Wie ben ik om iets te vinden van collega's?'. Een bezinning van Hartger Wassink op de wijze waarop professionele waarden kunnen worden vorm gegeven in een hectische praktijk. Het onderwijs dient als voorbeeld. Wassink is zelfstandig adviseur en associate lector Normatieve professionalisering 5. 'De morele dimensie'. Jos Delnoij en Jan Laurier bespreken de morele geladenheid van normatieve professionalisering en hoe professionals en hun organisaties daar geordend over na kunnen denken en beslissen. Delnoij en Laurier willen aanknopingspunten bieden voor het bevorderen van de morele kwaliteit van professioneel handelen, als onderdeel van het proces van normatieve professionalisering. 6. 'Ontwikkeling door onderzoeksintervisie'. René Brohm stelt een viertal typen reflecties voor waarmee professionals door middel van rijke beschrijvingen belangrijke gebeurtenissen in hun beroepspraktijk kunnen onderzoeken. Zulk onderzoek is volgens Brohm nodig om ervoor te zorgen dat je als professional een gelegitimeerde stem blijft houden in een tijdsgewricht waarin diensten snel worden vernieuwd. 7. 'Goed werk door provocatieve professionals'. Bureaucratie en technologie perken het werk van professionals in. Om goed werk te kunnen blijven verrichten zijn provocatieve professionals nodig die kritische vragen stellen, dat stellen de hoogleraren Hugo Letiche en René ten Bos in interviews die Van den Brom en Bruining met hen hadden. 8. Met professionals in gesprek: Drie ontmoetingen. Goed werk wordt niet alleen bepaald door de inhoud, het gaat net zo goed om de context. Dit wordt met drie professionals - een medisch specialist, een publieke dienstverlener en een tv-maker - verkend. 9. 'Goed werk is werken en leren op de grens'. Leo van den Brom en Ton Bruining blikken in dit artikel terug op ontmoetingen met drie professionals. De hedendaagse professional wordt uitgedaagd om nieuwe vragen te beantwoorden en over zijn grenzen heen te kijken. Van den Brom en Bruining onderzoeken de consequenties van de normatieve ontwikkeling die daarmee gepaard gaat en de HRDopgave die daaruit voortvloeit. 10. 'Kritiek als omslagpunt'. Suzan Langenberg stelt dat het opbrengen van morele moed een van de kernaspecten is van de HR-functie. Langenberg beschrijft de kritische verhouding tussen de HR-organisatie, de HR-professional en de ontvanger van kritiek. Vrijmoedig spreken en vrijmoedig luisteren is levert de risico's op die daarbij genomen moeten worden. 11. 'Op glad ijs'. Marion Hoeffgen vraagt stelt zich de vraag hoe zij ontspannen en krachtig overeind kan blijven als HRD-adviseur. Daarvoor verkent ze het speelveld en hoe dat kan veranderen, wat daarin goed werk is en hoe dat goed klant blijven, welke ervaringen en normen daar bij een rol spelen, en hoe je als HRD professional voor jezelf een rijke leeromgeving kan creëren. 12. 'Mores leren in het HRD-vak'. Ton Bruining verkent het gebruik van beroeps- en gedragscodes van drie verschillende beroepsverenigingen voor professionals in het HRD-vak. Worden er mores mee geleerd? Dat is de grote vraag. 13. 'Een vakkundige twijfelaar'. Jos Mevis bespreekt het spanningsveld tussen professionele autonomie en regelgeving en hoe je daar als professional mee om kunt gaan. Twijfel is voor Mevis één van de kernkwaliteiten van professionaliteit. 14. 'Remedie voor morele eenzaamheid van managers'. De managementpraktijk is, net als het werk van klassieke professionals, per definitie normatief. Managers zouden elkaar, als vakgenoten, moeten bevragen over de beslissingen die ze nemen in hun praktijken. Dat gebeurt nog veel te weinig stelt Andre Wierdsma. Inmiddels emeritus hoogleraar van de Nyenrode University. 15. 'Professionele ethiek'. In organisaties worden morele beslissingen genomen die van grote invloed zijn op de manier waarop mensen samenleven en werken. Zulke beslissingen worden vaak intuïtief genomen, door mensen die meestal niet of nauwelijks geschoold zijn in morele besluitvorming. Dat stelt de filosoof Rob van Es. In zijn boek Professionele ethiek pleit Van Es voor een proces van bewustwording of professionalisering van een beroepsgroep in een maatschappelijke en organisationele context, als een empirisch proces. 16. 'Een zoektocht naar plezier'. Merel Luichies constateert dat 'het plezier' ontbreekt in het denken over en werken aan normatieve professionalisering. Op basis van haar eigen ervaringen beschrijft Luichies hoe je plezier kunt beleven aan uit de weg gaan van complexiteitsreductie. 17. 'Het eindpunt bereikt' is de epiloog van de reeks over normatieve professionalisering. Filosoof Frits Schipper bespreek de zestien artikelen die eerder verschenen.

Hieronder een overzicht van de zeventien artikelen die eerder werden gepubliceerd in het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (O&O)

1. Hart voor de zaak. Inleidend artikel. Leo van den Brom en Ton Bruining (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 3.
2. Goed in gesprek. Interview met Harry Kunneman en Edgar Karssing. Leo van den Brom en Ton Bruining (2011). Opleiding & Ontwikkeling,
jrg.24, nr. 4.
3. Vakmanschap als beweging. Casus vanuit de politie, Cees Sprenger (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 4.
4. Wie ben ik om iets te vinden van mijn collega's. Casus vanuit het onderwijs. Hartger Wassink (2011). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.24, nr. 5.
5. De morele dimensie. Jos Delnoij en Jan Laurier (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 1.
6. Ontwikkeling door onderzoeksintervisie. René Brohm (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 1.
7. Goed werk door provocatieve professionals. Interview met Hugo Letiche en Rene ten Bos. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 2.
8. Met professionals in gesprek. Drie ontmoetingen. Interview met drie professionals. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 3.
9. Goed werk is werken en leren op de grens. Leo van den Brom en Ton Bruining (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 3.
10. Kritiek als omslagpunt. Suzan Langenberg (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 4.
11. Op glad ijs. Casus vanuit de HRD-praktijk. Marion Hoeffgen (2012). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.25, nr. 5.
12. Mores leren in het HRD vak. Ton Bruining (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 1.
13. Een vakkundige twijfelaar. Jos Mevis (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 1.
14. Normatieve professionalisering, een remedie voor morele zwijgzaamheid van managers. André Wierdsma (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 2.
15. Professionele ethiek. Rob van Es (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3.
16. Normatieve professionalisering, een zoektocht naar plezier. Merel Luichies (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3.
17. Het eindpunt bereikt. Epiloog. Frits Schipper (2013). Opleiding & Ontwikkeling, jrg.26, nr. 3

Leer-kracht: Leren in verbinding - Drie masterclasses in 2015

Leer-kracht: Leren in verbinding - Drie masterclasses in 2015: KPC Groep activeert, bevordert en ondersteunt de ontwikkeling van educatieve netwerken. Voorbeelden van educatieve netwerken zijn onder me...

Leren in verbinding - Drie masterclasses in 2015

KPC Groep activeert, bevordert en ondersteunt de ontwikkeling van educatieve netwerken. Voorbeelden van educatieve netwerken zijn onder meer de academische basisschool, waarin lerarenopleiders samenwerken met basisscholen; het tienercollege, waarvoor primair en voortgezet onderwijs samen werken; en netwerken tussen ROC's en het bedrijfsleven. Dit voorjaar organiseer ik samen met collega Rosa Hessing drie masterclasses Leren in verbinding waarin we ervaringen en onderzoek delen en waarin we samen met netwerkers uit de verschillende domeinen - primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs - reflecteren op het ontwikkelen van educatieve concepten in samenhang met schoolontwikkeling en professionalisering van leraren. De masterclasses zijn een vervolg op een succesvolle eerste masterclass Leren in verbinding die we op 29 oktober 2014 verzorgden. Lees het verslag van de masterclass Leren in verbinding van 29 oktober 2014. Op 26 mei staat het primair onderwijs centraal. Hoofdgast is dan Miranda Timmermans, lector Leerkracht van de pabo van Avans Hogeschool. Op 27 mei staat het beroepsonderwijs centraal. Hoofdgast is dan Mark Boiten, Directeur lerarenopleidingen beroepsonderwijs van Hogeschool Windesheim. Op 10 juni staat het voortgezet onderwijs centraal. Hoofdgast is dan Corinne van Velzen, senior lerarenopleider, onderzoeker en medewerker onderwijsontwikkeling van de Faculteit Psychologie en Pedagogiek van de Vrije Universiteit. Meer informatie? Mail met Ton Bruining, t.bruining@kpcgroep.nl of bel met 06-53221513 Persoonlijk zette ik me van 2004 tot en met 2008 in voor de ontwikkeling van 'Opleiden in de school' in de rol van lector vraaggestuurd leren verbonden aan de pabo van Avans Hogeschool. Lees meer over onze ervaringen in de slotpublicatie van het lectoraat, De logica van vraaggericht leren (Bruining, 2008) . Van 2009 tot en met 2011 was ik interim-lector academische basisschool, achtereenvolgens aan de Katholieke pabo Domstad te Utrecht en aan de Hogeschool Utrecht, waarmee pabo Domstad fuseerde. Ik nam de rol van lector over van Winfried Roelofs, tegenwoordig bestuurder van Ipabo. Lees meer over de ontwikkeling van de academische basisschool Utrecht/Amersfoort. Sinds 2013 ben ik als begeleider van een multi-level leergemeenschap betrokken bij de ontwikkeling van het Tienercollege. Het tienercollege is een programmalijn ontwikkeld door basisonderwijs en voortgezet onderwijs samen. Kinderen in de leeftijd van 10-14 jaar krijgen daarin met persoonlijk onderwijs maximaal de kans om hun talenten te ontwikkelen. Om dit mogelijk te maken werken leraren primair en voortgezet onderwijs gedurende vier jaar intensief samen met leerlingen en hun ouders. In 2013 publiceerde ik samen met collega Lenie van Lieverloo een onderzoeksrapportage Leergemeenschap Tiener college waarin we de resultaten presenteren van een praktijkonderzoek naar de ontwikkeling van de leergemeenschap.

Talentontwikkeling van studenten, leraren en scholen

Talentontwikkeling is een opdracht voor studenten, leraren en scholen. Talentontwikkeling is iets dat doe je niet met een paar gesprekjes, daarvoor moet je op een duurzame manier samen optrekken, over je eigen grenzen heen kijken en samen leren. Lees er meer over in onze Profiel special Klassehelden. Wij laten studenten, leraren en schoolleiders aan het woord

Vakmanschap in verbinding

Vakmanschap in verbinding, het leerpotentieel van grenzen, gaat over de uitdagingen in het beroepsonderwijs om verbindingen te leggen met de context van de school, met de jongeren, hun ouders, toeleverende en afnemende scholen en het bedrijfsleven. In dit artikel ga ik in op het leerpotentieel dat besloten ligt in het samenwerken buiten de muren van de school. Het artikel is verschenen in De Nieuwe Meso, Vakblad voor schoolleiders en bestuurders.

Vakmanschap, verlies en perspectief

Aandacht voor vakmanschap gaat enerzijds gepaard met een aanhoudende kritiek op de miskenning ervan. Anderzijds lijkt het erop dat ondernemers, overheden en opleiders het vakmanschap weer op waarde weten te schatten. De ambachtelijke zzp’er wordt als een belangrijke economische kracht gezien. Nieuwe generaties en nieuwe werkers ontwikkelen ook nieuwe vormen van vakmanschap. Voor het vakblad Opleiding en Ontwikkeling bezorgde ik een reeks artikelen over vakmanschap. In het inleidend artikel Vakmanschap, verlies en perspectief  (1) ga ik in op wat je onder vakmanschap kunt verstaan. Ik bespreek het verlies aan vakmanschap en de pijn waarmee dat verlies gepaard gaat; ik presenteer enkele perspectieven op de ontwikkeling van vakmanschap; ik ga in op opvattingen van HRD’ers over de ontwikkeling van vakmanschap en ik vraag me af wat de rol van de HRD’er in de toekomst zou moeten zijn. In de reeks verschenen verder: De spelende vakman (2), door Ton Bruining. Een portret van de timmerman, ontwerper en ondernemer Piet Hein Eek, een eigentijdse vakman. Leren van het beroepsonderwijs  (3), door Erica Aalsma, Aimée Hoeve en Ilya Zitter. Een artikel over het verweven van formele en informele vormen van leren in zogenaamde ‘hybride leeromgevingen’ in het beroepsonderwijs, dat laat zien hoe de vakmensen van morgen kunnen worden opgeleid. Hoe komt vakmanschap tot klinken (4), door Imelda Schouten. Een essay waarin wordt betoogd dat vakmensen worden gemarginaliseerd in organisaties en waarin de vraag wordt gesteld hoe het anders kan en wat dat betekent voor organisaties, managers en opleiders; Creatief vakmanschap (6), door Ton Bruining. Een reportage met verhalen van vijf creatieve vaklieden. Twee edelsmeden, een leerbewerker, een beeldhouwer en een drukker vertellen over hoe ze hun ambacht hebben geleerd hoe zij daar iedere dag weer verder aan werken; De toekomst van vakmanschap (7), door Ger Driessen. Een essay over de invloed van industrialisatie en digitalisering op vakmanschap in Nederland, over het verdwijnen van vakmanschap daardoor en over het ontstaan van nieuwe vormen; Leerrijke netwerken in de technologie (8), door Ton Bruining. In onze moderne technologische samenleving staan vakmensen aan de bron van innovatie. In een reportage komen een ondernemer uit de Maritieme sector, vaklieden uit de offshore en de procesindustrie en een opleider uit het beroepsonderwijs aan het woord: In september verscheen Vakmanschap in frontlinie van de publieke dienstverlening (9), door Ton Bruining. Een reportage waarin een verpleegkundige, een politieman en een leraar het hebben over hun vakmanschap in publieke dienstverlening. Het voorlaatste artikel Opleiden tot vakmanschap (10) is een co-productie van Ton Bruining met José van den Berg . Het stuk gaat over het opleiden van vaklieden en het professionaliseren van de opleiders. In de eerste O&O van 2015 verschijnt de epiloog, een terugblik met HRD-experts Cees Sprenger en Rolf Knijff. Wil je meer informatie over de artikelen of zelf een bijdrage leveren neem dan contact op: ton.bruining@gmail.com.

De tien artikelen werden eerder gepubliceerd in het tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling (O&O)
1. Vakmanschap, verlies en perspectief, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 1, 2013
2. De spelende vakman, Ton Bruining, Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 3, 2013
3. Leren van het beroepsonderwijs, Erica Aalsma, Aimée Hoeve & Ilya ZitterOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 4, 2013
4. Hoe komt vakmanschap tot klinken, Imelda Schouten , Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 26, nummer 6, 2013
5. Creatief vakmanschap, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
6. De toekomst van vakmanschap, Ger DriesenOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 1, 2014
7. Leerrijke netwerken in de technologie,Opleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 3, 2014
8. Vakmanschap in de frontlinie van de publieke dienstverlening, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 5, 2014
9. Opleiden tot vakmanschap, Ton Bruining en José van den BergOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 27, nummer 6, 2014
10. Vakmanschap vraagt om hands-on HRD, Ton BruiningOpleiding & Ontwikkeling, jrg. 28, nummer 1, 2015

Klasse helden Talentontwikkeling in het beroepsonderwijs

Talentontwikkeling is dé opdracht voor het beroepsonderwijs. Voor het vakblad Profiel maakten  we met collega's van ons KPC-team beroepsonderwijs een artikelenserie over talentontwikkeling. Daarin gaat het over de studenten, de leraren en de scholen in het beroepsonderwijs. De artikelen verschenen eerder afzonderlijk in Profiel. Ter gelegenheid van de NOT-onderwijsbeurs zijn ze gebundeld.  Download de publicatie van onze website.  KPC Groep op de NOT

Op 17 april organiseren we een event in de Gruyterfabriek in Den Bosch, Klasse Helden. Tijdens Klasse Helden gaan we met teams uit het beroepsonderwijs op een bijzondere manier aan de slag met Talentontwikkeling

http://www.kpcgroep.nl/kpc-groep/trainingen/bo-klassehelden-live.aspx